Ütopya ve Distopya Hakkında

Hazırlayan:    |    Tarih: 17 Ağustos 2015    |    Kategori: Eğitim, Genel, Kitap    |    2 Yorum

Oldukça karıştırılan, sorulan, araştırılmayan, bilinmeyen, üzerine konuşulan ütopya ve distopya ile ilgili bir yazı hazırladım. Aslında çok basit bir google araması ile bilgi edinilebilir. Örneklendirme yapan kaynaklar olsun, önerilerde bulunan kaynaklar olsun bir çok bilgiye ulaşabiliyorsunuz. Tabi internette yararlı bilgi kadar yararsız ve yanlış bilgi de mevcut. Özellikle son zamanlarda liste sitelerinde yapılan distopya listelerinden sonra konuyu toparlamanın iyi olacağını düşündüm ve bu yazıyı hazırladım. Aman efendim o tip listelere inanıp hareket etmeyiniz. İçerik koyacağız diye interneti çöplüğe çevirmekten başka bir işe yaramıyorlar ne yazık ki.

Ütopya

Ütopya iyi, güzel ve mükemmel bir tasarımla kurgulanmış toplumlardır. Yani gerçekleşmesi imkansız tasarımlardır. Kelimenin kökenine bakacak olursak; Yunanca olmayan anlamındaki ou, mükemmel anlamında kullanılan eu ve yer, toprak anlamında kullanılan topos sözcüklerinden türemiş bir kelimedir. Kökeninde anlaşılacağı üzere, ütopyalar hayalidir. Olması istenen, özendirici ve hayali kurulan yaşamlar için istenen yaşam biçimidir.

Kitap Tavsiyeleri

Ütopya için örnek vermek gerekirse, Farabi’nin Erdemli Toplumu (El-Medinetü’l Fazıla), Platon’un Devlet adlı eseri ve Thomas More’un Ütopya adlı eseri en iyi örneklerdendir. Diğer örnekler için aşağıda wikipedia’dan aldığım eserleri inceleyebilirsiniz.

Farabi – Erdemli Toplum
Platon – Devlet
Thomas More – Ütopya
Etienne Cabet – Icaria’ya Yolculuk
Campanella – Güneş Ülkesi
Edward Bellamy – Geçmişe Bakış
William Morris – Olmayan Yerden Haberler
Charlotte Perkins Gilman – Herland
Francis Bacon – Yeni Atlantis

Distopya

Distopya, (dystopia) çoğunlukla ütopik bir toplum anlayışının anti-tezini tanımlamak için kullanılmaktadır. Kelime kökeninde yine Yunanca kötü ya da tersi olarak kullanılan dys/dis ön takısı, yok/olmayan anlamında kullanılan ou ve yer, toprak anlamında kullanılan topos sözcüklerinden türemiştir. Ütopya’nın zıttı olarak düşünebiliriz. Ütopya iyi bir dünya çizerken, Distopya ise kötü bir dünya çizmektedir. Kısacası ütopyanın tam tersi bir durumu sunar. Herşeyin kötüye gittiği, insanların hak etmediği muamelelere maruz kalarak yaşadığı, karamsarlık üzerine kurgulanan yapıyı anlatır. Bu tasarıda insanlar bu durumun farkında değillerdir. Farkında olanlar birşeyler yapmaya çalışsada sistem tarafından etkisiz hale getirilirler. Ne kadar çaba gösterilsede mutlu bir son yaşanmaz. En iyi ihtimalle hikayenin kahramanı kurtulur. Fakat kurtulduğu yer yine distopyanın içindedir. Bu kötü sistem içinde yaşamaya devam eder. Farkında olarak ya da farkında olmadan. Eğer beklenti sadece nefes alıp vermek ise hayattan, bunu en iyi şekilde yapabildiği bir yaşama sahiptir.

Kitap Tavsiyeleri

Distopya için çok iyi çok okunası hatta hemen başlanmalı eserler bulunmakta. Aşağıda distopyanın en iyilerinden derlediğim eserleri bulabilirsiniz. Bu listeyi eserleri okudukça güncelleyeceğim. Sizinde eklemek istedikleriniz olursa lütfen belirtiniz.

Biz – Yevgeniy Ivanoviç Zamyatin

Distopya Tavsiyeleri

Bin Dokuz Yüz Seksen Dört – George Orwell

Distopya Tavsiyeleri

Fahrenheit 451 – Ray Bradbury

Distopya Tavsiyeleri

Cesur Yeni Dünya – Aldous Huxley

Distopya Tavsiyeleri

Hayvan Çiftliği – George Orwell

Distopya Tavsiyeleri

Sineklerin Tanrısı – William Golding

Distopya Tavsiyeleri

Zaman Makinesi – H.G. Wells

Distopya Tavsiyeleri

Swastika Geceleri – Katharine Burdekin

Distopya Tavsiyeleri

Mülksüzler – Ursula K. Le Guin

Distopya Tavsiyeleri

Efendi Uyanıyor – H.G. Wells

Distopya Tavsiyeleri

Yüksek Şatodaki Adam – Philip K. Dick

Distopya Tavsiyeleri

Ben Robot – Isaac Asimov

Distopya Tavsiyeleri

Ben – Ayn Rand

Distopya Tavsiyeleri

Otomatik Portakal – Anthony Burgess

Distopya Tavsiyeleri

Dava – Franz Kafka

Distopya Tavsiyeleri

Damızlık Kızın Öyküsü – Margaret Atwood (Baskısı yok)

Distopya Tavsiyeleri

Demir Ökçe – Jack London

Distopya Tavsiyeleri

Açlık Oyunları – Suzanne Collins

Distopya Tavsiyeleri

Uyandığında – Hillary Jordan

Distopya Tavsiyeleri

Uyumsuz – Veronica Roth

Distopya Tavsiyeleri

Körlük – Jose Saramago

Distopya Tavsiyeleri

Karanlık Zihinler – Alexandra Bracken

Distopya Tavsiyeleri

Beni Asla Yalnız Bırakma – Kazuo Ishiguro

Distopya Tavsiyeleri

Kumsalda – Nevil Shute

Distopya Tavsiyeleri

Otomatik Piyano – Kurt Vonnkegut Jr. (Baskısı yok)

Distopya Tavsiyeleri

Son Şeyler Ülkesinde – Paul Auster

Distopya Tavsiyeleri

V for Vendetta – Alan Moore & David Lloyd

Distopya Tavsiyeleri

Yol – Cormac McCarthy

Distopya Tavsiyeleri

P.D. James – The Children of Men (Türkçe çevirisi yok)

Distopya Tavsiyeleri

Dark City – Alex Proyas (Türkçe çevirisi yok)

Distopya Tavsiyeleri

Hepsini okumak biraz zaman alacak biliyorum am aben listeye çoktan başladım. Emin adımlarla ilerliyorum. Kendim için yararlı bir liste oldu. Umarım sizler içinde yararlı bir liste olmuştur.

Şimdiden iyi okumalar!

utopya-ve-distopya-hakkinda

Yararlandığım kaynaklar:
Distopya
Ütopya

2 Yorum

  • Oğuzhan dedi ki:

    Merhaba. Ütopyanın tanımına başka sitelerden de baktım. Hepsi bu kelimeyi tanımlarken gerçekleşmesi imkansız demiş.Burada imkansız kelimesini kullanırken genel olarak ütopyanın anlatılan tüm ayrıntılarıyla gerçekleşmesinin imkansızlığı mı, yoksa bu ütopyalarda ve distopyalarda bazı kısımlar gerçekleşebilir mi ?

    • Metin Yılmaz dedi ki:

      Merhaba,
      Olayların imkansızlığı var bütüne bakıldığı zaman. Fakat olayların arasında belki küçük kısımlar ya da ana konuyu etkilemeyecek kadar küçük bölümlerde gerçekleşmesi olanaklı şeyler vardır. Tabi bu anlatılan kurguya bakıyor ve biraz da bu gerçekleşmenin durumuna göre değişiyordur. Bu küçük bölüm bir bütünün parçalarından biri gibi mi gerçekleşiyor yani biz zincirleme var mı yoksa sadece tek başına bir olay mı o da önemli.

      Örnek vermek gerekirse günümüzde bir ülkenin başkanı, bazı yazarlara ait olan kitapları toplatıp, yaktırabilir. Evet bu oldukça olay yaratır, eleştiriler gelir, halk isyan eder ama bunu yapabilir. Kendi içinde bir olay, hemde önemli bir olay. Fakat o ülke ile sınırlı kalacak bir olay olup, tüm dünyayı etkilemez. Eğer etkilerse Fahrenheit 451 yaşamış oluruz ve distopya gerçek olur.

      Ütopyalarda yaşanan olayları ve orada anlatılan dünyanın gerçek olmasını isteriz elbet fakat bu olması imkanlı bir durum değil. Dünyamızın durumuna, yaşanan olaylara ve insanların akıl ermez hırsına bakılması yeterlidir diye düşünüyorum. Fazlasına değil, sadece bir kaç noktaya bakmak bile yeterli olur.

Cevap bırakın

Mail adresiniz yayınlanmayacak.